Οι επιστήμονες αναμένουν να αποκτήσουν πρωτόγνωρες γνώσεις για τη γήρανση του ανθρώπου και τα πρώιμα σημάδια ασθενειών, αφού ολοκλήρωσαν την πλήρη απεικόνιση 100.000 ανθρώπων από την κορυφή ως τα νύχια στο μεγαλύτερο πρόγραμμα απεικόνισης ολόκληρου του σώματος παγκοσμίως.
Η ολοκλήρωση του δεκαετούς εγχειρήματος σημαίνει ότι εξουσιοδοτημένοι ερευνητές σε όλο τον κόσμο θα έχουν πρόσβαση σε 1 δισεκατομμύριο εικόνες καρδιών, εγκεφάλων, κοιλιακής χώρας, αιμοφόρων αγγείων, οστών και αρθρώσεων των εθελοντών, μαζί με ιατρικά ιστορικά και πλούσια δεδομένα για το γενετικό τους υπόβαθρο, την υγεία και τον τρόπο ζωής τους.
Μέρη αυτών των εικόνων, που συλλέχθηκαν από τη UK Biobank – έναν οργανισμό που παρακολουθεί την υγεία μισού εκατομμυρίου ανθρώπων στη Βρετανία – έχουν ήδη οδηγήσει σε επιστημονικά άλματα, όπως η ανακάλυψη του πώς η καρδιά επηρεάζει ψυχιατρικές διαταραχές, και έχουν δείξει ότι οι απεικονίσεις μπορούν να προβλέψουν δεκάδες ασθένειες. Επίσης, υποδεικνύουν πως καμία ποσότητα αλκοόλ δεν είναι υγιεινή.
«Οι ερευνητές έχουν πλέον ένα απίστευτο παράθυρο στο ανθρώπινο σώμα», δήλωσε η Ναόμι Άλεν, επικεφαλής επιστήμονας της UK Biobank. «Για πρώτη φορά, οι ερευνητές μπορούν να μελετήσουν πώς γερνάμε και πώς αναπτύσσονται οι ασθένειες, με εντυπωσιακή λεπτομέρεια και σε τεράστια κλίμακα».
«Ελπίζουμε τα ευρήματα να αλλάξουν τον τρόπο που ο κόσμος εντοπίζει και θεραπεύει τις ασθένειες, πριν καν αρρωστήσουν οι άνθρωποι», πρόσθεσε.
Οι απεικονίσεις του εγκεφάλου – Αλλαγές στο μέγεθος και στη δομή του εγκεφάλου από το αλκοόλ
Το πρόγραμμα απεικόνισης παρήγαγε 12.000 απεικονίσεις από κάθε εθελοντή, αποκαλύπτοντας το μέγεθος, το σχήμα και τη δομή του εγκεφάλου, των οστών, της καρδιάς και άλλων οργάνων, καθώς και την οστική πυκνότητα και το σωματικό λίπος. Υπέρηχοι στις καρωτίδες (αρτηρίες του λαιμού) εντόπισαν αποφράξεις ή στενώσεις που αυξάνουν τον κίνδυνο εγκεφαλικού.
Ο Πολ Μάθιους, πρόεδρος της ομάδας απεικόνισης της UK Biobank και καθηγητής νευροεπιστήμης στο Imperial College του Λονδίνου, δήλωσε ότι οι εικόνες είναι τόσο λεπτομερείς που οι επιστήμονες μπορούν να εντοπίζουν άτομα με αυξημένο κίνδυνο άνοιας από αλλαγές που παλαιότερα ήταν αόρατες. Οι απεικονίσεις αποκαλύπτουν διαφορές στον όγκο του εγκεφάλου του μεγέθους ενός κουταλιού του νερού ή λίγων δεκάτων του τοις εκατό του συνολικού όγκου του εγκεφάλου. Η διαδικασία δοκιμάζεται τώρα στο ΕΣΥ της Βρετανίας.
Άλλη έρευνα με βάση τις εγκεφαλικές απεικονίσεις έδειξε ότι η κατανάλωση 1-2 μονάδων αλκοόλ την ημέρα σχετίζεται με αλλαγές στο μέγεθος και τη δομή του εγκεφάλου, κάτι που μπορεί να συμβάλλει σε απώλεια μνήμης και άνοια. «Δυστυχώς, δεν υπάρχει απολύτως ασφαλές επίπεδο κατανάλωσης – και σίγουρα κανένα όφελος για τον εγκέφαλο από ένα ποτήρι κρασί την ημέρα», δήλωσε ο Μάθιους.
Οι απεικονίσεις της καρδιάς – Το σπλαχνικό λίπος, που έχει γενικώς αυξηθεί, επιφέρει κινδύνους
Η Πατρίσια Μονρό, καθηγήτρια μοριακής ιατρικής στο Queen Mary University του Λονδίνου, μελετά τη γενετική της καρδιάς, τη λειτουργία και τις ασθένειές της. Οι νέες απεικονίσεις καταγράφουν κύκλους καρδιακών παλμών, επιτρέποντάς της να εντοπίζει γονίδια που επηρεάζουν τη λειτουργία της καρδιάς ως αντλία αλλά και τη δομή της – και να βλέπει πότε αυτά παρουσιάζουν δυσλειτουργία.
Οι γιατροί χρησιμοποιούν εδώ και καιρό τον δείκτη μάζας σώματος (BMI) για να αξιολογήσουν τον κίνδυνο διαβήτη και καρδιοπάθειας. Ωστόσο, οι κοιλιακές απεικονίσεις δείχνουν ότι άτομα με ίδιο BMI και ίδια περίμετρο μέσης μπορεί να έχουν ριζικά διαφορετική κατανομή λίπους, κάτι που αλλάζει σημαντικά τον καρδιολογικό τους κίνδυνο.
Η UK Biobank σκανάρει ξανά 60.000 εθελοντές, για να δει πώς αλλάζουν ο εγκέφαλος, το σώμα και τα οστά με τα χρόνια μετά την πρώτη σάρωση. Η καθηγήτρια Λουίζ Τόμας από το Πανεπιστήμιο του Westminster, που εξετάζει απεικονίσεις σε διάστημα δύο ετών, είπε: «Τα αποτελέσματα ήταν σοκαριστικά. Η ποσότητα σπλαχνικού λίπους, του κακού λίπους στην κοιλιά, είχε αυξηθεί». Το ίδιο και το λίπος στους μύες.
Οι ιατρικές εξελίξεις που προκύπτουν από τις εικόνες αναμένεται να μεταμορφώσουν τις διαδικασίες στο NHS. Ένας συνάδελφος της Τόμας αυτοματοποίησε την ανίχνευση ανευρυσμάτων – επικίνδυνων διογκώσεων στα τοιχώματα των αγγείων. Ενώ οι άντρες ήδη υποβάλλονται σε έλεγχο, οι γυναίκες όχι, παρότι είναι πιο σοβαρά τα προβλήματα στο γυναικείο φύλο. «Μπορούμε πλέον να κάνουμε πολλά πράγματα που παλαιότερα ήταν αδύνατα. Είναι πραγματικά εκπληκτικό», πρόσθεσε η Τόμας.