American Doctor: μια συγκλονιστική ελεγεία για τους γιατρούς που έπεσαν στο καθήκον

Το American Doctor, το πιο πρόσφατο ντοκιμαντέρ για γιατρούς που ταξιδεύουν στην Παλαιστίνη για να περιθάλψουν άμαχα θύματα κάνει πρεμιέρα στις οθόνες Βρετανία και Ιρλανδίας. Αν και δεν υπάρχει κάποια επίσημη ενημέρωση για το αν θα προβληθεί στην Ελλάδα, είναι ένα ντοκιμαντέρ που πρέπει να δουν όλοι όσοι αμφισβητούν όσα  εγκλήματα γίνονται στη Γάζα.

Μια δυνατή, οργισμένη ταινία, «σε κατάσταση απόγνωσης μπροστά στο μέγεθος του πόνου και της καταστροφής» σημειώνει ο The Guardian, που έχει στον πυρήνα της μια τριάδα γιατρών που ενεργούν με βάση τη συνείδησή τους -κάτι που ισχύει και τη σκηνοθέτιδα Πο Σι Τενγκ, η οποία παραιτήθηκε από τη δουλειά της στο ABC News και ρευστοποίησε τις οικονομίες της για να καταφέρει να υλοποιήσει το ντοκιμαντέρ.

Η ταινία ακολουθεί τρεις Αμερικανούς γιατρούς που δηλώνουν εθελοντές στο νοσοκομείο Νάσερ στη νότια Γάζα στις αρχές του 2025 – αν και στον έναν από τους τρεις, τον Θάερ Άχμαντ, γιατρό επειγόντων περιστατικών παλαιστινιακής καταγωγής από το Σικάγο, απαγορεύεται η είσοδος μόλις ένα βράδυ πριν.

Οι συνάδελφοί του, ο Δρ. Φερόζε Σίντουα, χειρουργός τραύματος, και ο Δρ. Μαρκ Περλμούτερ, Εβραιοαμερικανός ορθοπεδικός χειρουργός, ολοκληρώνουν την αποστολή. Δεν είναι η πρώτη φορά στη Γάζα για κανέναν από τους δύο.

Πριν αναχωρήσει, ο Περλμούτερ πακετάρει αντιβιοτικά σε καμιά ντουζίνα μικρά πλαστικά σακουλάκια, σκορπισμένα μέσα στις αποσκευές του. Έτσι, αν τον γυρίσουν πίσω στα σύνορα, έχει μια πιθανότητα να περάσει έστω ένα μέρος από τα σωτήρια φάρμακα. Δεδομένου του υψηλού ποσοστού θνησιμότητας των υγειονομικών στον πόλεμο, συντάσσει επίσης τη διαθήκη του πριν φύγει.

Μέσα στο νοσοκομείο, γινόμαστε μάρτυρες της συντροφικότητας ανάμεσα σε γιατρούς κάθε εθνικότητας «καθώς αστειεύονται στην παγκόσμια γλώσσα των καλοπροαίρετων πειραγμάτων». Μετά έρχεται ο θάνατος και οι μαζικές απώλειες, μετά βλέπουμε σκηνές όπου οι υγειονομικοί αναζητούν, μάταια, να βρουν έστω κάποια παυσίπονα για ασθενείς με ακρωτηριασμένα άκρα.

Χειρουργώντας χωρίς παυσίπονα κάτω από τις βόμβες, γράφοντας τη διαθήκη τους πριν περάσουν τα σύνορα και πληρώνοντας το τίμημα της αλήθειας στις ΗΠΑ οι ήρωες του American Doctor πλήρωσαν το τίμημα με απόρριψη, φθόνο και, ένας από αυτούς, με τη ζωή του

 

Όπως χρωστούσαν, τιμώντας τον όρκο του Ιπποκράτη, οι τρεις γιατροί βρίσκονται τελικά στο προσκήνιο, υπερασπιζόμενοι την Παλαιστίνη σε podcasts, τηλεοπτικά δελτία ειδήσεων και στους διαδρόμους της Ουάσινγκτον. Όταν έρχεται η ώρα να φύγουν από το νοσοκομείο, ο Περλμούτερ και ο Σίντουα νιώθουν ενοχές που επιστρέφουν στις ζωές τους.

Το νοσοκομείο Νάσερ έχει δεχθεί επίθεση επτά φορές από την έναρξη του πολέμου. Οι κάμερες είναι εκεί για να καταγράψουν ένα από τα πλήγματα.

Η πιο πρόσφατη ισραηλινή αεροπορική επιδρομή σημειώθηκε μόλις την περασμένη εβδομάδα, σκοτώνοντας έναν από τους Παλαιστίνιους γιατρούς της ταινίας, τον χειρουργό Ριζκ Αμπού Σαΐρα, ο οποίος συγκαταλεγόταν στους έξι καταγεγραμμένους νεκρούς. H τραγική, όπως κάθε άλλη, απώλεια είναι και ο Δούρειος Ίππος της ταινίας σημειώνουν οι Financial Times.

«Κανείς δεν ακούει»

Μία από τις πρώτες σκηνές που γύρισε η Πο Σι Τενγκ για το ντοκιμαντέρ American Doctor δεν συμπεριλήφθηκε ποτέ στο τελικό μοντάζ. Σε αυτήν, ο Παλαιστινιοαμερικανός γιατρός Άχμαντ καλείται να απαντήσει στη μητέρα του στο Σικάγο αν ο κόσμος γνωρίζει τι συμβαίνει στη Γάζα.

«Μόνο οι δικοί μας άνθρωποι νοιάζονται», της λέει. «Προσπαθούν, αλλά κανείς δεν ακούει».

Η Τενγκ, Μαλαισιανοαμερικανίδα δημοσιογράφος που έγινε υποψήφια για Όσκαρ σκηνοθέτιδα, θυμάται να λέει στον Άχμαντ την πρώτη ημέρα των γυρισμάτων: «Ίσως ο κόσμος να μη νοιάζεται ή να μην το γνωρίζει ακόμη. Αλλά εμείς νοιαζόμαστε… Θέλω να φτιάξουμε μια ταινία όπου θα έχουμε μια καταγραφή του ποιος ήταν εκεί όταν τα πράγματα ήταν πιο δύσκολα».

Ο τίτλος της ταινίας, ωστόσο, αποτελεί παραπλάνηση. «Μπορεί να ονομάζεται American Doctor, αλλά αυτό ήταν απλώς ένας Δούρειος Ίππος για να γνωρίσει ο κόσμος τους Παλαιστίνιους γιατρούς, φέρνοντάς τους έτσι πιο κοντά στη δυτική ψυχοσύνθεση», λέει η Τενγκ στους FT.

H κάμερα της στο Ιατρικό Συγκρότημα Νάσερ (Nasser Medical Complex) στη Χαν Γιούνις, το κύριο νοσοκομείο στα νότια της Λωρίδας, στο οποίο οι ισραηλινές δυνάμεις έχουν πραγματοποιήσει επανειλημμένες επιδρομές και βομβαρδισμούς από την έναρξη του πολέμου επιβεβαιώνει πως η περίθαλψη των τραυματιών εκεί σημαίνει ότι θέτουν σε κίνδυνο τη ζωή τους.

Μέχρι τον Οκτώβριο του 2025, περισσότεροι από 1.700 εργαζόμενοι στον τομέα της υγείας είχαν σκοτωθεί στη Γάζα, σύμφωνα με το υπουργείο Υγείας της, ένας αριθμός που επικαλείται και το ανθρωπιστικό γραφείο του ΟΗΕ

YouTube thumbnail

 

Μέχρι τον Οκτώβριο του 2025, περισσότεροι από 1.700 εργαζόμενοι στον τομέα της υγείας είχαν σκοτωθεί στη Γάζα, σύμφωνα με το υπουργείο Υγείας της, ένας αριθμός που επικαλείται και το ανθρωπιστικό γραφείο του ΟΗΕ.

Με την Τενγκ να σκηνοθετεί από τη Νέα Υόρκη, η φρίκη και η γενναιότητα στο Νάσερ καταγράφηκαν από δύο Παλαιστινίους, τον κινηματογραφιστή Ιμπραήμ Αλ Ότλα και τον συμπαραγωγό Μοχάμεντ Σαουάφ, αμφότεροι πατέρες πέντε παιδιών, οι οποίοι γύριζαν την ταινία ενώ το Ισραήλ εμπόδιζε την είσοδο προμηθειών τροφίμων στη Λωρίδα.

«Βρίσκονταν στα όρια της λιμοκτονίας», λέει η Τενγκ στους FT για τους δύο Παλαιστίνιους που ουσιαστικά έφεραν το American Doctor στις οθόνες.

Το υλικό τους έφτανε στην Τενγκ σε παρτίδες έως και 150GB. Και μόνο η αποστολή αρχείων τέτοιου μεγέθους εκτός Γάζας είναι από μόνος του ένας άθλος, και μάλιστα επικίνδυνο. Ο φόβος για την ασφάλεια της ομάδας ήταν διαρκής. Κατά καιρούς, οι εικονολήπτες ήθελαν να σπεύσουν σε νοσοκομεία με υψηλό κίνδυνο ισραηλινής επίθεσης, και εκείνη έπρεπε να επιμείνει: «Αποκλείεται».

Η στρατηγική της λογοκρισίας

Η Τενγκ δεν είναι η μόνη που βασίζεται σε όσους βρίσκονται επί τόπου. Στους διεθνείς δημοσιογράφους έχει απαγορευτεί η είσοδος στη Γάζα χωρίς στρατιωτική συνοδεία από τον Οκτώβριο του 2023, αφήνοντας τους ρεπόρτερ της Λωρίδας να αφηγηθούν την ιστορία της.

Το Inside Gaza, ένα ντοκιμαντέρ της Ελέν Λαμ Τρονγκ για το γραφείο του πρακτορείου ειδήσεων AFP στη Γάζα που κυκλοφόρησε στο Ηνωμένο Βασίλειο νωρίτερα αυτόν τον μήνα, αποτελείται σε μεγάλο βαθμό από βίντεο που τράβηξαν οι Παλαιστίνιοι δημοσιογράφοι του πρακτορείου τους πρώτους μήνες του πολέμου.

Όπως και το υλικό του AFP, το American Doctor δεν είναι εύκολο, δεν χρυσώνει κάποιο χάπι αλλά εκθέτει τους θεατές σε διαμελισμένα άκρα, σε παιδιά που τρέμους από φόβο καθώς παλεύουν να μείνουν στη ζωή όσο εστιάζει παράλληλα και στην Οδύσσεια των γιατρών. Στην προσπάθεια τους να σώσουν ζωές όσο τα πάντα, όπως και οι ίδιοι, καταρρέουν.

Σε μια σκηνή, ο Σίντουα και οι συνάδελφοί του από τη Γάζα αποκαθιστούν ψύχραιμα τον αντίχειρα ενός μικρού αγοριού, χρονομετρώντας τους εαυτούς τους σαν να βρίσκονται σε οποιαδήποτε συνηθισμένη βάρδια. Σε μια άλλη, ένας Παλαιστίνιος γιατρός θυμάται να εργάζεται στους θαλάμους προτού μάθει ότι η μικρή του κόρη είχε σκοτωθεί. Ο Περλμούτερ, ακούγοντάς τον, λυγίζει.

Πριν από τον πόλεμο, η Τενγκ ανέθετε παραγωγές ντοκιμαντέρ για το Al Jazeera English και υπήρξε παραγωγός της υποψήφιας για Όσκαρ ταινίας μικρού μήκους του 2019 St Louis Superman.

Βλέποντας πρώην συναδέλφους της να σκοτώνονται στη Γάζα, αυτό άλλαξε. Το ίδιο συνέβη και με ένα ειδησεογραφικό απόσπασμα από το φθινόπωρο του 2024 με τον Περλμούτερ, μόλις είχε επιστρέψει από τη Λωρίδα, να καταγγέλλει ότι οι Αμερικανοί πολιτικοί είναι δέσμιοι του ισραηλινού, πανίσχυρου, λόμπι. Μέσα σε δύο εβδομάδες, είχε συναντήσει και τους τρεις γιατρούς.

Χρηματοδοτώντας το εγχείρημα με ό,τι είχε, η Τενγκ ολοκλήρωσε την ταινία μέσα σε μόλις έναν χρόνο. Είχε υποσχεθεί στους Αλ Ότλα και Σαουάφ ότι θα έβγαζε το υλικό τους προς τα έξω όσο το δυνατόν γρηγορότερα, για να «υψώσει έναν καθρέφτη στη Δύση και να πει: μοιραζόμαστε την ευθύνη γι’ αυτό» εγκαίρως για τις ενδιάμεσες εκλογές των ΗΠΑ. Μια υπόσχεση που κράτησε.

Πριν την πρεμιέρα του σε αίθουσες Βρετανίας και Ιρλανδίας το American Doctor κυκλοφόρησε στις ΗΠΑ τον Αύγουστο και προβάλλεται τώρα σε αμερικανικές πλατφόρμες streaming.

To ψέμα, ο φθόνος, το άλλο έγκλημα

Η Τενγκ υποστηρίζει ότι οι Αμερικανοί είναι στρατηγικά αποκλεισμένοι και αποκομμένοι από όσα συμβαίνουν στη Γάζα των νεκρών Παλαιστινίων. Τη δουλειά έχουν αναλάβει τα κυρίαρχα μέσα ενημέρωσης που έχουν απανθρωποποιήσει τους Παλαιστινίους σε τέτοιο βαθμό ώστε το κοινό δυσκολεύεται να ταυτιστεί μαζί τους λέει.

Όταν η κάλυψη των μέσων ενημέρωσης συχνά περιορίζει τους Παλαιστινίους σε αριθμούς θυμάτων, το American Doctor δείχνει τους γιατρούς της Γάζας ως συναδέλφους, γονείς και δασκάλους.

Χρηματοδοτώντας το εγχείρημα με τις οικονομίες μιας ζωής η σκηνοθέτιδα Τενγκ ολοκλήρωσε την ταινία μέσα σε μόλις έναν χρόνο. Είχε υποσχεθεί στους Παλαιστίνιους συνεργάτες της που απαθανάτισαν τα σπαρακτικά, σκληρά πλάνα ότι θα έβγαζε το υλικό τους προς τα έξω όσο το δυνατόν γρηγορότερα, για να «υψώσει έναν καθρέφτη στη Δύση, γιατί έχουμε την ευθύνη γι’ αυτό»

Ο Περλμούτερ, βετεράνος χειρουργικών αποστολών ανά τον κόσμο, δηλώνει στους Financial Times ότι «παρά την απανθρωποποιητική βία του Ισραήλ, η έμφυτη αξιοπρέπεια μέσα στους Παλαιστίνιους γιατρούς ήταν μια υπερδύναμη πολύ μεγαλύτερη από τις αξιοσημείωτες τεχνικές τους δεξιότητες [και την ικανότητά τους να εργάζονται υπό βομβαρδισμούς]. Ένιωσα ταπεινότητα, επανειλημμένα».

Το να τιμήσει αυτή την αξιοπρέπεια στην οθόνη έθεσε ένα πιο δύσκολο ερώτημα για την Τενγκ: πόσα να δείξει; γράφει ο Σεμπάστιαν Σεχάντι, ερευνητικός δημοσιογράφος και συνεργάτης των FT.

Στα πρώτα λεπτά της ταινίας, διστάζει μπροστά στην κάμερα καθώς ο Περλμούτερ της δείχνει μια φωτογραφία έξι Παλαιστινίων μωρών και παιδιών που σκοτώθηκαν σε ισραηλινές αεροπορικές επιδρομές. Στο Al Jazeera, «συνηθίζαμε να θολώνουμε τις εικόνες», εξηγεί. Αυτό εξόργισε τον Περλμούτερ. Για εκείνον, θυμάται η Τενγκ, ήταν «ακριβώς όπως τα υπόλοιπα παραδοσιακά, θεσμικά μέσα ενημέρωσης που κρύβουν την αλήθεια».

Τελικά, οι συνάδελφοί της στη Γάζα τη βοήθησαν να τραβήξει τη διαχωριστική γραμμή. Δεν ήθελαν να κινηματογραφηθούν να ζουν στη φτώχεια, λέει, μέσα «στη βρωμιά και την καταστροφή που τους επιβλήθηκε», αλλά ήθελαν το American Doctor να δείξει «τι συνέβη στους αγαπημένους τους, ως ντοκουμέντο».

Ο Περλμούτερ, από την πλευρά του, μόλις που πρόσεχε την κάμερα καθώς χειρουργούσε. Σε ένα νοσοκομείο όπου όλοι είχαν βγάλει τα τηλέφωνά τους, το συνεργείο «έγινε αόρατος λευκός θόρυβος».

Ο ήχος, στην πραγματικότητα, έγινε ένα από τα πιο κοφτερά εργαλεία της Τενγκ. Εναλλάσσει στο μοντάζ σκηνές νοσοκομείων που, παρά το μακελειό τους, είναι γεμάτες γέλια και συντροφικότητα, με τις ζωές των γιατρών πίσω στις ΗΠΑ, όπου πέφτει «απόλυτη σιωπή».

Αυτή η σιωπή αντανακλούσε μια ευρύτερη βουβαμάρα. Τον πρώτο χρόνο του πολέμου, λέει η Τενγκ, «πολλοί από εμάς [στις ΗΠΑ] εξακολουθούσαμε να ψιθυρίζουμε και κοιτάζαμε με τόσο βαθύ φθόνο» τις μαζικές πορείες της Βρετανίας για τα παλαιστινιακά δικαιώματα.

Εξορία και θάνατος

Για τους γιατρούς, το σπάσιμο αυτής της σιωπής είχε κόστος. Ο Περλμούτερ, πρώην πρόεδρος του αμερικανικού τμήματος του Διεθνούς Κολεγίου Χειρουργών, λέει ότι έχει περιθωριοποιηθεί από το ιατρικό κατεστημένο από τότε που συμμετείχε στην ταινία και έχει ακυρώσει όλες τις επαγγελματικές του συνδρομές.

Από τους γιατρούς που εμφανίζονται στην ταινία να ασκούν πιέσεις στο Κογκρέσο εκ μέρους των ασθενών και των γιατρών της Γάζας, λέει, μόνο δύο ή τρεις διατηρούν ακόμη τις ακαδημαϊκές τους θέσεις σε ιατρικές σχολές των ΗΠΑ. Οι υπόλοιποι «είτε απολύθηκαν είτε εξαναγκάστηκαν να παραιτηθούν από τις ακαδημαϊκές τους θέσεις».

Στο εξωτερικό, η μαρτυρία του βρήκε πιο πρόθυμα αυτιά. Ο Περλμούτερ έχει καταθέσει στο Διεθνές Ποινικό Δικαστήριο και τα στοιχεία του χρησιμοποιήθηκαν στην προσφυγή της Νότιας Αφρικής κατά του Ισραήλ στο Διεθνές Δικαστήριο της Χάγης.

Πριν από τον πόλεμο, η Τενγκ ανέθετε παραγωγές ντοκιμαντέρ για το Al Jazeera English και υπήρξε παραγωγός της υποψήφιας για Όσκαρ ταινίας μικρού μήκους του 2019 St Louis Superman. Βλέποντας πρώην συναδέλφους της δημοσιογράφους να σκοτώνονται στη Γάζα, η σιωπή της έσπασε. Έπρεπε να δείξει σε όλους το έγκλημα

YouTube thumbnail

 

Η Τενγκ βλέπει την ταινία της ως μια μαρτυρία διαφορετικού είδους, την προσεγγίζει ως μια καταγραφή για το μέλλον. Δεν ήταν εύκολο, παραδέχεται, αλλά οι Αλ Ότλα και Σαουάφ, με τους οποίους εξακολουθεί να μιλάει διαρκώς, την ενθαρρύνουν να συνεχίσει.

Αυτή η καταγραφή έχει ήδη μετατραπεί σε ελεγεία. Είναι ένας πένθιμος φόρος τιμής στον Παλαιστίνιο Ριζκ Αμπού Σαΐρα που δολοφονήθηκε από το Ισράηλ στο έβδομο χτύπημα που το νοσοκομείο Νάσερ χτυπήθηκε από την έναρξη του πολέμου.

ΠΗΓΗ: In.gr / Λουκάς Καρνής